ENERGETYKA, RYNEK ENERGII - CIRE.pl - energetyka zaczyna dzień od CIREGłos Enei
Właścicielem portalu jest ARE S.A.
ARE S.A.

SZUKAJ:



PANEL LOGOWANIA

X
Portal CIRE.PL wykorzystuje mechanizm plików cookies. Jeśli nie chcesz, aby nasz serwer zapisywał na Twoim urządzeniu pliki cookies, zablokuj ich stosowanie w swojej przeglądarce. Szczegóły.


SPONSOR SERWISU


KONTAKT


KALENDARIUM WYDARZEŃ
Enea - Raport za III kwartał 2019 roku

Kiedy: 21 listopad 2019
Miejsce:
Organizator: Enea
LW Bogdanka - Raport za III kwartał 2019 roku

Kiedy: 21 listopad 2019
Miejsce:
Organizator: LW Bogdanka



MATERIAŁY PROBLEMOWE

Zawiązanie klastra energii to dopiero początek
24.07.2018r. 05:11

Waldemar Borowiak, Waldemar Stefański, Michał Rybakowski, Enea Operator ("Energia & Recykling" - 7/2018)
Klastry nie tylko stanowią szansę na szybki rozwój branży lub lokalnych rynków pracy, ale przede wszystkim są nowym pomysłem na politykę regionalną, stając się skuteczną odpowiedzią lokalnych gospodarek na wyzwania globalizacji. Współpraca przyczynia się do wzrostu innowacyjności przedsiębiorstw i tym samym istotnie wpływa na ich pozycję konkurencyjną.
Ustawa z 20 lutego 2015 roku o odnawialnych źródłach energii wprowadziła nową konstrukcję normatywną - klaster energii - do sektora elektroenergetycznego. Z punktu widzenia czysto prawnego, zgodnie z definicją określoną w art. 2 pkt 15a ustawy o odnawialnych źródłach energii, klaster energii jest to cywilnoprawne porozumienie, w skład którego mogą wchodzić osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki naukowe, instytuty badawcze lub jednostki samorządu terytorialnego, dotyczące wytwarzania i równoważenia zapotrzebowania, dystrybucji lub obrotu energią z odnawialnych źródeł energii lub z innych źródeł bądź paliw, w ramach sieci dystrybucyjnej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV, na obszarze działania tego klastra nieprzekraczającym granic jednego powiatu lub pięciu gmin. Obszar działania klastra energii ustala się na podstawie miejsc przyłączenia wytwórców i odbiorców energii będących jego członkami. Cele stawiane przed tą instytucją, określane przez inicjatorów klastrów, to przede wszystkim poprawa lokalnego środowiska naturalnego oraz zwiększenie konkurencyjności i efektywności ekonomicznej lokalnej gospodarki, a także rozwój energetyki rozproszonej, w szczególności odnawialnych źródeł energii. Te wszystkie inicjatywy powinny być realizowane z uwzględnieniem miejscowych zasobów i potencjału energetyki krajowej. Nie można przy tym zapomnieć o stworzeniu optymalnych warunków umożliwiających wdrożenie najnowszych technologii oraz innowacyjnych rozwiązań.

Rola koordynatora

Reprezentantem takiego porozumienia "klastrowego" jest koordynator, którym może być powołana spółdzielnia, stowarzyszenie, fundacja lub wskazany w porozumieniu jeden z członków klastra. Koordynator klastra to podmiot posiadający szereg zadań i obowiązków. Odpowiada on przede wszystkim za zorganizowanie struktury instytucjonalnej klastra, synchronizując przy tym działania uczestników w wielu obszarach, aby powołany klaster realizował zakładane cele. Inicjuje on również działania związane z rozwojem oraz ekspansją klastra. W kompetencjach koordynatora powinno leżeć także sporządzenie bilansu energetycznego w zakresie popytu oraz podaży energii wraz z opracowaniem studium wykonalności w obszarze możliwości budowy nowych źródeł wytwórczych energii oraz ciepła. Koordynator nie powinien zapominać o działaniach innowacyjnych, a więc powinien również patrzeć w przyszłość, inicjując i prowadząc wspólnie z ośrodkami naukowymi prace badawczo-rozwojowe, zgodne z celami klastra. Powinien również poprzez swoje działania prowadzić edukację ekologiczną oraz zwiększać świadomość społeczności lokalnej (m.in. w zakresie działalności prosumenckiej), która w znacznym stopniu może przyczynić się do rozwoju klastra. Ze względu na powierzone mu zadania koordynator w naturalny sposób przejmuje więc rolę lidera. Szansa, przed jaką stoją klastry energii, przynajmniej na obecnym etapie, niestety, nie jest właściwie wykorzystana lub wykorzystana tylko w niewielkim stopniu. W wielu przypadkach klaster został zawiązany - zawarto cywilnoprawne porozumienie, podpisano list intencyjny z OSD, wystąpiono w konkursie organizowanym przez Ministerstwo Energii i ewentualnie otrzymano certyfikat ME lub wyróżnienie. Jednak w zakresie działań klastra związanych z obrotem energią elektryczną, jej dystrybucją czy bilansowaniem postęp jest niezauważalny lub działania te są na wczesnym etapie analiz. Wyjątek stanowi wytwarzanie energii elektrycznej, przy czym działania te niekoniecznie są skutkiem zawiązania klastra. Oczywiście, co należy podkreślić, ocena ta nie dotyczy wszystkich klastrów energii.

Koncesje - recepta na dalsze działanie klastrów

Działalność gospodarcza, o której mowa w art. 32 ust. 1 Ustawy z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne, w zakresie klastra może być realizowana w ramach koncesji wydanej dla koordynatora klastra energii lub w ramach wpisu koordynatora klastra energii do rejestru, o którym mowa w art. 7, 23 lub 34 ustawy o OZE. O zakresie objęcia instalacji OZE stosowną formą regulacji działalności gospodarczej decydują parametry danej instalacji OZE. Należy podkreślić, iż działalność w zakresie wytwarzania energii elektrycznej wymaga uzyskania koncesji, z wyłączeniem jednostek (niezaliczanych do instalacji OZE lub jednostek kogeneracji) o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej nieprzekraczającej 50 MW. W związku z powyższym, co do zasady, każda działalność gospodarcza w zakresie wytwarzania energii elektrycznej w OZE podlega koncesjonowaniu - z wyłączeniem instalacji OZE określonych w art. 3 ustawy OZE (m.in. mikroinstalacje i małe instalacje). W przypadku prowadzenia działalności w zakresie wytwarzania energii elektrycznej w małej instalacji wymagany jest wpis do rejestru wytwórców energii w małej instalacji, który zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy OZE prowadzi prezes Urzędu Regulacji Energetyki. Działalność w zakresie wytwarzania energii elektrycznej z biogazu rolniczego w instalacjach innych niż mikroinstalacja lub wytwarzania energii elektrycznej z biopłynów w instalacji OZE wiąże się z koniecznością uzyskania wpisu do rejestru odpowiednio w zakresie biogazu rolniczego lub biopłynów, prowadzonego przez dyrektora generalnego Krajowego Ośrodku Wsparcia Rolnictwa. Obrót energią elektryczną to również działalność koncesjonowana, z wyłączeniem instalacji o napięciu poniżej 1 kV, będącej własnością odbiorcy. W przypadku, gdy klaster energii oparty będzie na własnej sieci dystrybucyjnej, konieczne jest uzyskanie stosownej koncesji w tym zakresie działalności gospodarczej, zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo energetyczne.

Współpraca z Operatorem Systemu Dystrybucyjnego

Rozpatrując klastry energii pod kątem współpracy z Operatorem Systemu Dystrybucyjnego (OSD), można dokonać podziału klastrów ze względu na sposób przyłączenia do sieci dystrybucyjnej. Pierwszym i, jak dotąd, najpopularniejszym modelem jest klaster oparty na istniejącej sieci OSD. Jest to zdecydowanie najłatwiejszy pod względem organizacyjnym scenariusz, który nie wymaga dodatkowych nakładów inwestycyjnych poniesionych na majątek sieciowy. Powierzenie zadań ciążących na operatorze systemu dystrybucyjnego wyspecjalizowanemu i doświadczonemu podmiotowi o dużym potencjale rzeczowym w wielu przypadkach może okazać się najwłaściwszym, a czasami jedynym realnym rozwiązaniem. Kolejny model bazuje na posiadaniu własnej infrastruktury sieciowej. Wiąże się to z poniesieniem znaczących nakładów inwestycyjnych oraz posiadaniem wyspecjalizowanej kadry w celu prawidłowego zarządzania siecią i realizacją wszystkich obowiązków nałożonych na podmioty pełniące funkcję OSD, co może okazać się przeszkodą. Model ten posiada potencjał innowacyjności, pozwalający testować nowe rozwiązania techniczne, choćby w zakresie inteligentnych sieci czy zarządzania popytem. Wydaje się, iż ten model klastra najlepiej sprawdzi się w przypadku stosunkowo niewielkiej liczby dużych i skupionych odbiorców. Ostatni model jest połączeniem dwóch powyższych i bazuje na wykorzystaniu częściowo własnej infrastruktury dystrybucyjnej, a częściowo sieci dystrybucyjnej OSD. Odnosząc się do bezpośredniej współpracy pomiędzy klastrem energii a OSD, należy wspomnieć o przywołanych już listach intencyjnych, aktualnie najpopularniejszej formie promesy kooperacji. Listy intencyjne stanowią pewnego rodzaju wstępną deklarację stron dotyczącą działań mających na celu współpracę z klastrem energii. List intencyjny zawierany jest pomiędzy OSD a członkami klastra i, co do zasady, określa cele klastra i sposób ich realizacji oraz wskazuje koordynatora. Należy pamiętać, że - zgodnie z zapisami art. 9d ustawy Prawo energetyczne - OSD nie może pełnić funkcji koordynatora (powyższy przepis nie ma zastosowania jedynie wobec OSD, który obsługuje mniej niż 100 tysięcy odbiorców). Współpraca pomiędzy OSD a koordynatorem klastra, zgodnie z art. 38a ust. 3 ustawy o odnawialnych źródłach energii, powinna być regulowana w umowie o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej. Przy czym, mając na uwadze przepisy ustawy Prawo energetyczne oraz obowiązek równoprawnego traktowania podmiotów przez OSD, sprawa nie zamyka się na jednej umowie, a wszystkie mogą być zawarte pod warunkiem posiadania stosownej koncesji przez koordynatora. I tak:

a) Umowa o świadczenie usług dystrybucji, dotycząca udostępniania danych pomiarowych, zawierana jest z koordynatorem klastra i określa w szczególności nazwę klastra, obszar jego działania i okres, na jaki został on ustanowiony. Umowa zawiera również listę podmiotów wchodzących w skład klastra i określa przede wszystkim zasady udostępniania danych pomiarowych oraz reguluje sposób wymiany informacji pomiędzy koordynatorem a OSD. Realizacja tej umowy ma m.in. umożliwić realizację procesu bilansowania lokalnego w obrębie klastra energii.

b) W przypadku, gdy koordynator klastra lub inny członek klastra chciałby pełnić funkcję sprzedawcy energii elektrycznej, obligatoryjne jest zawarcie z OSD umowy o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej jako sprzedawca energii odbiorcom przyłączonym do sieci danego OSD (GUD - sprzedaż energii elektrycznej wszystkim odbiorcom) lub też generalnej umowy dystrybucji dla usług kompleksowej (GUDk - obecnie świadczenie usługi kompleksowej wyłącznie odbiorcom w gospodarstwie domowym). Zawarcie jednej z ww. umów pozwala prowadzić sprzedaż energii elektrycznej lub świadczyć usługę kompleksową na terenie danego OSD, należy jednak pamiętać, że podmiot chcący pełnić funkcję sprzedawcy ma obowiązek posiadania koncesji na obrót energią elektryczną.

Przyłączanie członków klastra do sieci OSD oraz zasady rozliczeń

Obecne regulacje prawne nie przewidują jakichkolwiek preferencji w zakresie przyłączania do sieci OSD obiektów należących do członków klastra energii. Proces przyłączania ww. obiektów odbywa się na identycznych zasadach jak w przypadku innych odbiorców/wytwórców (niebędących członkami klastra), a zasady te określone zostały w ustawie Prawo energetyczne. Wart podkreślenia jest fakt, iż koordynator, działając na bazie stosownego pełnomocnictwa, może działać jako podmiot reprezentujący członków klastra w procesie przyłączania do sieci OSD.

Zasady rozliczeń w zakresie przyłączania do sieci oraz rozliczeń za świadczone usługi dystrybucji energii elektrycznej przez OSD są realizowane na podstawie zatwierdzonej przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki taryfy dystrybucyjnej OSD. W szczególności rozliczenia z tytułu świadczonych usług dystrybucji energii elektrycznej z członkami klastra odbywają się na takiej samej zasadzie co w przypadku innych odbiorców/wytwórców, tzn. opłaty dystrybucyjne pobierane są przez OSD bezpośrednio od członków klastra, a nie od koordynatora (również stosowne umowy o świadczenie usług dystrybucji zawierane są pomiędzy OSD a członkami klastra przyłączonymi do sieci OSD). Wyjątek stanowi sytuacja, gdy koordynator (lub inny podmiot) pełni funkcję sprzedawcy usługi kompleksowej (posiada zawartą GUDk z OSD oraz zawarte umowy kompleksowe z członkami klastra będącymi odbiorcami w gospodarstwie domowym). W takim przypadku rozliczenia za usługi dystrybucji energii elektrycznej realizowane są przez OSD zgodnie z zasadami GUDk.

Rozpatrując współpracę OSD z członkami klastra w zakresie świadczenia usług dystrybucji energii elektrycznej, konieczne jest zawarcie umów o świadczenie usług dystrybucji, o których mowa w art. 5 ustawy Prawo energetyczne. Jest to umowa określająca między innymi moc umowną, miejsce dostarczenia energii, okres obowiązywania, stawki opłat, grupę taryfową, sposób prowadzenia rozliczeń oraz standardy jakościowe obsługi odbiorców. Dodatkowo należy podkreślić, że również w przypadku tej umowy członkowie klastra traktowani są w jednakowy sposób jak podmioty przyłączone do sieci OSD niebędące w klastrze. Jednocześnie w przypadku zawarcia z OSD umowy o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej, o której mowa w art. 5 ustawy Prawo energetyczne, członkowie klastra zobligowani są do zawarcia umowy sprzedaży energii elektrycznej z wybranym sprzedawcą mogącym prowadzić taką działalność na terenie działania OSD.

Umowy klastra z innymi podmiotami

W przypadku, gdy koordynator klastra (lub inny członek klastra energii) zamierza pełnić funkcję sprzedawcy energii elektrycznej, to - zgodnie z przepisami ustawy Prawo energetyczne - niezbędne jest posiadanie podmiotu odpowiedzialnego za bilansowanie handlowe (POB). Wiąże się to z zawarciem stosownej umowy bilansowania z podmiotem mogącym pełnić funkcję POB na obszarze działania OSD (wyznaczony POB zobligowany jest do zawarcia umowy o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej z OSD). Jeżeli dany członek klastra chciałby pełnić funkcję POB samodzielnie, wówczas konieczne jest posiadanie umowy o świadczenie usług przesyłania energii elektrycznej, której stronami są członek klastra oraz Polskie Sieci Elektroenergetyczne, pełniące w Polsce funkcję operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego.

Członkowie klastra będący odbiorcami w gospodarstwie domowym mają możliwość zawarcia umowy kompleksowej. Jest to umowa pomiędzy sprzedawcą energii elektrycznej a klientem, stanowiąca podstawę dostarczania klientowi energii elektrycznej, zawierająca elementy umowy sprzedaży energii i umowy o świadczenie usług dystrybucji energii. Treść umowy kompleksowej wynika z przepisów prawa oraz postanowień taryfy dla energii elektrycznej dla gospodarstw domowych. Dla odbiorców, którzy nie są odbiorcami w gospodarstwie domowym, konieczne jest zawarcie dwóch odrębnych umów. Pierwsza z nich to umowa o świadczenie usług dystrybucji, zawierana z OSD, na mocy której będzie świadczona usługa dystrybucji energii elektrycznej. Natomiast drugą umową jest umowa sprzedaży energii elektrycznej, zawierana ze sprzedawcą energii elektrycznej, który na mocy GUD prowadzi sprzedaż energii na obszarze działania OSD.

OSD nie może pełnić funkcji koordynatora klastra

Mając na uwadze, że w ramach klastra może być prowadzona działalność polegająca na wytwarzaniu lub obrocie energią elektryczną, funkcję koordynatora musi pełnić podmiot, który podlega wyłączeniu ze stosowania art. 9d ustawy - Prawo energetyczne (operator systemu dystrybucyjnego będący w strukturze przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo pozostaje, pod względem formy prawnej i organizacyjnej oraz podejmowania decyzji, niezależny od innych działalności niezwiązanych z dystrybucją energii elektrycznej. Powyższy przepis nie ma zastosowania jedynie wobec OSD, który obsługiwałby mniej niż 100 tysięcy odbiorców). W związku z regulacjami prawnymi przedstawionymi powyżej OSD nie może pełnić funkcji koordynatora klastra energii.

Klastry energii to niewątpliwie ważna i ciekawa inicjatywa, mogąca przyczynić się do lokalnego zbilansowania systemu dystrybucyjnego i rozwoju odnawialnych źródeł energii. Potrzebuje ona jeszcze doprecyzowania w zakresie regulacji prawnych, co może stanowić impuls do dalszego rozwoju. Dotychczasowe przedsięwzięcia, np. konkurs na certyfikat pilotażowego klastra energii, prowadzony przez Ministerstwo Energii, to na pewno dobry krok w kierunku zawiązywania się inicjatyw "klastrowych" i rozwoju klastrów energii. Jak jednak można zauważyć, założenie klastra to dopiero początek drogi.

DODAJ KOMENTARZ
Redakcja portalu CIRE informuje, że publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu CIRE. Redakcja portalu CIRE nie ponosi odpowiedzialności za ich treść.

Przesłanie komentarza oznacza akceptację Regulaminu umieszczania komentarzy do informacji i materiałów publikowanych w portalu CIRE.PL
Ewentualne opóźnienie w pojawianiu się wpisanych komentarzy wynika z technicznych uwarunkowań funkcjonowania portalu. szczegóły...

Podpis:


Poinformuj mnie o nowych komentarzach w tym temacie




cire
©2002-2019
Agencja Rynku Energii S.A.
mobilne cire
IT BCE